දන්ත කල්‍යාණය,  දන්ත වෛද්‍යවරු හා දන්තාලේප

 ඡායාරූපය:

දන්ත කල්‍යාණය,  දන්ත වෛද්‍යවරු හා දන්තාලේප

‍දත් ඇසුරින් බෞද්ධ සාහිත්‍යයට එක් වුණු පද සමහරක් පසුගිය ලිපියෙහි දැක්විණ. මේ ලිපියෙහි දැක්වෙන්නේ කායික විද්‍යාවට හා දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාවට අයත් පද සමහරක් පිළිබඳව ය.

දන්ත කල්‍යාණය - රූපසම්පන්න කාන්තාවක සතු අංග ලක්ෂණ පහකි. මේ පංච කල්‍යාණයෙන් එකක් 'දන්ත කල්‍යාණය' යි. එනම් මනාව පිහිටි දත් ය. එකිනෙකට ආසන්නව, සිදුරු නැතිව පිහිටි දත් දෙපෙළ යි.

දන්ත ග්‍රීවය - දතක හිස හා මුල අතර ඇති මැදි කොටස 'දන්ත ග්‍රීවය' යන නමින් හැඳින්වේ.

දන්ත චිකිත්සක - දත් පිළිබඳව විශේෂඥ වෛද්‍යවරයා. ඔහු ඉංගිරිසියෙන් හැඳින්වෙන්නේ 'dental surgeon'හෝ 'dentist' යනුවෙනි.

දන්ත මස්තකය - දතක විදුරු මහට ඉහළින් පිහිටි කොටස 'දන්ත මසතකය' යි.

දන්ත විද්‍යාව - දත් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කෙරෙන විද්‍යාව 'දන්ත විද්‍යාව' යි. ඊට 'odontology' හෝ 'dentistry' යන නම් ඉංගිරිසියෙන් යෙදේ.

දන්ත වේදය - දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව හැඳින්වීමට 'දන්තවේදය' යන නම ද යෙදේ. එය 'dentistry' යනුවෙන් ඉංගිරිසියෙන් හැඳින්වේ.

දන්ත වෛද්‍යවරයා - දත් පිළිබඳව සොයා බලන වෛද්‍යවරයා. ඔහු ඉංගිරිසියෙන් හැඳින්වෙන්නේ 'dentist ' යන පදයෙනි. පොදු ජනයා ඔහුට කියන්නේ 'දත් දොස්තර' කියා ය.

දන්ත ශිල්පියා - දත් හා සම්බන්ධ කාර්මික කටයුතු කරන ශිල්පියා. ඔහු ඉංගිරිසියෙන් හැඳින්වෙන්නේ 'dental mechanic ' යන පදයෙනි.

දන්ත ශල්‍යාගාරය - දත් ගැන වෛද්‍ය විද්‍යානුකූලව සොයා බලා සැත්කම් කරන ස්ථානය 'දන්ත ශල්‍යාගාරය ' හෝ 'dental surgery' යි.

දන්තාග්‍රය - මෙය සැදෙන්නේ 'දන්ත' හා 'අග්‍රය' යන පද දෙක සන්ධි වීමෙනි. ඉන් අදහස් කෙරෙන්නේ දතේ කෙළවර හෝ මුදුන යි.

දන්තාරෝග්‍ය ශාලාව - දන්ත වෛද්‍යවරුන් සේවය කරන ආරෝග්‍ය ශාලාව. ඉංගිරිසියෙන් 'dental hospital' නමි. එය සැදෙන්නේ 'දන්ත' හා 'ආරෝග්‍ය' යන පද දෙක සන්ධි වීමෙනි.

දන්තාලේප - මෙය සැදෙන්නේ 'දන්ත' හා 'ආලේප' යන පද දෙක සන්ධි වීමෙනි. දත් මැදීම පිණිස යොදා ගන්නා බේත් සහිත ආලේප වර්ග රාශියක් දැන් වෙළඳ පොළෙහි ඇත. මේවා ඉංගිරිසියෙන් හැඳින්වෙන්නේ 'toothpaste' යනුවෙනි.

දත් - 'දන්ත' යන පදය සිංහලයට එන්නේ 'දත්' වශයෙනි. 'දත්' යන්න මුලට යෙදී සැදුණු සමාස නාම පද රාශියකි. ඉන් කීපයක් පහත දැක්වේ:

දත් ඇන්ද - දත් පෙළ 'දත් ඇන්ද' යි.

දත් කටුව - දත් පිරිසිදු කිරීම පිණිස යොදා ගන්නා ලෝහ කූර.

දත් කැකුළු - කුඩා දරුවන්ගේ කටෙහි මුලින් ම එන දත්.

දත් කැක්කුම - දතකින් එන වේදනාව 'දත් කැක්කුම' යි.

දත් කුට්ටම - දත් දෙපෙළ.

දත් දොස්තර - දත් රෝගවලට බෙහෙත් කරන වෛද්‍යවරයා.

දත් පණුවා - දත් දිරාපත් වන්නේ 'දත් පණුවො කෑම නිසා ය' යි කියවේ.

දත් බුරුසුව - දත් මැදීමට ගන්නා බුරුසුව.

දත් බේත් - දත් මැදීම පිණස යොදා ගන්නා විවිධ ඖෂධ වර්ග.

දත් බොල්ලෑවා - කටින් එළියට නෙරා එන දත් පෙළක් ඇත්තා.

දත් වහල්ල - දත් ඇන්ද හෝ දත් පෙළ.

දත් වැටිය - දත් පෙළ හෝ දත් රැඳී ඇති විදුරු මහ.

[ජේ. බී. දිසානායක]

News Order: 
9
මාතෘකා