තොල් හා ලවන්

 ඡායාරූපය:

තොල් හා ලවන්

මිනිස් අවයව අතුරින් අපේ ඇස් අද්දවන එක් අවයවයක් තොල් ය. තොල් හැඳින්වීමට පද කීපයක් ම සිංහලයෙහි වේ. ඉන් සමහරක් මෙහි දැක්වේ.

තොල් - ජීවියෙකුට තොල් දෙකක් ඇත. ඒ 'දෙ තොල්' ය. එකක් ' උඩු තොල' යි. අනික 'යටි තොල' යි. තරුණියන්ගේ දෙ තොල්' නා දලු වැන්නැ'යි උපමා කෙරේ. 'තොල්' යන පදය මෙරට උපන් 'නිෂ්පන්න පදයක්' සේ සැලකේ.

තොල් පෙති - තොල් මල් පෙති වැනි නිසා 'තොල් පෙති' යන රූපකය යෙදේ.

තොල් පොට - 'තොල් පොට' හෝ 'තොල් පට' යනුත් දෙ තොල් සඳහා ම යෙදේ. යම් යම් හේතු නිසා තොල් පොට ඉඳහිට ඉදිමේ. එවිට ඒ දෙස බලන්නටත් බැරි තරම් විරූපී ය. ලැවරිය පිළිබඳ ජන කතාවක එසේ ඉදිමුණු තොල් පොට හරියට ලැවරිය වගේ යැයි කියනු ඇසේ.

තොල් බරියා - පමණ ඉක්මවූ ලොකු තොල් ඇත්තා 'තොල්බරියා' ය.

තොල් අඹරනවා - තොලෙන් ඉඟි මැරීම 'තොල් අඹරනවා' යන්නෙන් අදහස් කෙරේ.

තොල් උල් කරනවා - කිසියම් අදහසක් නොකියා කීමට කරන එක් අංග චලනයක් නම් තොල් උල් කිරීම යි.

තොල් මතුරනවා - හඬක් නොනැගෙන සේ යමක් මුමුණා කීම 'තොල් මතුරනවා' යන්නෙන් අදහස් කෙරේ.

තොල් මිටි කනවා - කිසියම් වැඩක් කිරීමට මහන්සි ගන්නා විට තොල් විකීම සමහරුන්ගේ සිරිත යි. එය හැඳින්වෙන්නනේ 'තොල් මිටි කනවා' යනුවෙනි.

තොලු ගානවා - 'තොල්' හැඟවීමට 'තොලු' යන පදය ද ඇතැම්විට යෙදේ. දෙ තොල ඇතිල්ලීම 'තොලු ගානවා' යන්නෙන් අදහස් කෙරේ. 'තොලු ගානා තණක්' යනු උලා කන තණ යි.

කෙළ තොල්ලා - ඇසට ප්‍රිය නූපදවන එකෙක් 'කෙළ තොල්ලා' ය. ඔහුගේ කට දෙකොනින් කෙළ වැගිරෙන නිසා ය.

ලවන් - තොල් හැඟවීමට යෙදෙන 'ලවන්' යන පදය කව් ලැකියෙහි එන පදයකි.

ලවනත් - 'ලවනත්' යනු තොල් ම ය. එය සැදුණේ 'ලවන්' යන ප්‍රකෘතියට පරව 'අත්' යන 'ස්වාර්ථ තද්ධිත ප්‍රත්‍යය' යොදා සන්ධි කිරිමෙනි:

ලවන්-අත් : ලවනත්

'අත්' යන්න 'ස්වාර්ථ තද්ධිත ප්‍රත්‍යයක්' නිසා එයින් අමුතු තේරුමක් එක් නොවේ. 'ලවනත්' යනු 'ලවන්' ම ය.

කවියා රස මවන්නේ යමක් නොකියා කීමෙනි. පහත දැක්වෙන්නේ 'සියබස්ලකර' නම් ගී පොතෙහි එක්තරා කාව්‍යොක්තියක් පැහැදිලි කිරීම පිණිස දැක්වුණු නිදසුනකි:

"අන් ලවනත ලගත - ලා රස රත් නෙත්නෙන්

දකුත් තො නොලැබෙ තමා - හිමි හදහ මා මෙවදන්"

එක් බිරිඳක් සිය සැමියාට එසේ කීවාය.

"අන් ලවනත ලගත"

(වෙනත් තොලක ගෑවුණු)

"ලා රස රත් නෙත්නෙන්"

(ලාක්ෂා රසයෙන් රත් පැහැගත් නෙත්වලින්)

දකුත් තො නොලැබෙ තමා

(මා දැකීමට ඔබට නොහැකි ය)

හිමි අදහ මා මෙවදන්

(ස්වාමිනී, මා කියන දේ අදහන්න)

"ස්වාමිනි, මා කියන දේ අදහන්න, වෙනත් අඟනකගේ තොල් දෙකක ගෑවුණු රත් පැහැ ගත් ලාක්ෂා රසයෙන් (සායම්වලින්) රත් පැහැ ගත් නෙත් දෙකින් ඔබට මා දැක ගත නොහැකි ය."

ඈ නොකියා කියන්නේ කුමක් ද? වෙනත් අඟනක කරා නොයායුතු බව යි.

ලවන් රතුපුල් - 'කව්සිළුමිණ' ලියූ පැරකුම්බා රජු පබවතියගේ තොල් වැනීමට තරම් වචන තමාට නැතැයි දුක් වෙයි. එහි දී කවියා ඇගේ තොල් දකින්නේ 'රතුපුල්' ලෙසිනි.

"දසන් වැල සිඳුවර - මුවමීවිතැපිලැ දුලූ

දල වන් ලවන් රතුපුල් - වෙසෙසත් බසැත් ල තමා" (238)

 

මහාචාර්ය [ජේ. බී. දිසානායක]

News Order: 
5
මාතෘකා