වචීපරම මිතුරන්ගේ වශ්‍යවචෝභාවය

 ඡායාරූපය:

වචීපරම මිතුරන්ගේ වශ්‍යවචෝභාවය

වචනය යන අරුත් නඟන 'වාග්' 'වාක්' හා 'වාං' යන පද යෙදෙන සැටි පසුගිය ලිපිවලින් හෙළි විණ. මේ අර්ථය දෙන තවත් පද සමූහයක් වෙයි. ඉන් කීපයක් මේ ලිපියෙහි දැක්වෙයි.

වචසින්

'වචනයෙන්' යන අරුත් දැනවීම පිණිස අමාවතුරෙහි එන එක් විරල පදයක් 'වචසින්' යන්න යි. "මෙසෙ ඔහු මනසින් පුළුවුත් පැන වචසින් විසජු කල්හි"

(තාපසදමන නම් පරිච්ඡේදය 208 පිට)

"පිංගිය මහ තෙරහු තමන් ගොස් බුදුන් දුටු සොම්නසින් වචසින් මනසින් පැන පුළුවුත් සේ කියා" (212 පිට)

වචීකම්ම

වචන මාර්ගයෙන් කෙරෙන කර්මය 'වචීකම්ම' නම් වෙයි. එය පිනක් හෝ පවක් විය හැකි ය.

වචීද්වාරය

වචනය නමැති දොරටුව. සිත, කය හා වචනය යන තුන් දොරින් එකක් 'වචී ද්වාරය' යි.

වචීපරම

වචනයෙන් පමණක් සංග්‍රහ කරන. අපට නොයෙක් මිතුරෝ සිටිති. ඒ මිතුරන් අතුරින් සමහරෙකු අපට සංග්‍රහ කරන්නේ වචනයෙන් පමණකි. ඔවුහු නොයෙක් දේ දෙන බව කීවත් කිසිවක් නොදෙති. ඔවුහු නොයෙක් උදවු උපකාර කරන බව කීවත් කිසිදු උදව්වක් නොකරති. සියල්ල වචනයට පමණක් සීමා වෙයි.

වශ්‍යවචෝභාවය

වචනයෙන් වසඟ කොට ගත හැකි ශක්තිය. ඇතැම් කථිකයන් හා ලේඛකයන් වචන භාවිතයෙහි ලා කොතරම් සමර්ථ ද යත් ඔවුන්ට සවන් දෙන ශ්‍රාවකයෝ ද ඔවුන්ගේ පොත් පත් කියවන පාඨකයෝ ද ඔවුන්ට වසඟ වෙති. ඔවුන්ගේ වශ්‍යවචෝභාවය නිසා ය.

වාචකය

වචනයෙන් ප්‍රකාශ කරන ලද දේ හෝ කට වචනය 'වාචකය' යි.

වාචනා

'වචන' වෙනුවට 'වාචනා' යන පදය ද කලාතුරකින් යෙදේ. වචනයෙන් සිදු කෙරෙන දේ 'වාචනා මාර්ගයෙන්'

සිදු කෙරෙන්නක් වශයෙන් සේ සැලකේ.

වාචික අපහාසය

කට වචනයෙන් කරන අපහාසය. වරක් ඇමතිවරයෙක් පාර්ලිමේන්තුවෙහි දී දරුණු 'වාචික අපහාසයක්' කළේය. ඔහු සභාව දෙස බලා "මෙතන ඉන්න භාගයක් බූරුවො" යැයි කීවේය. එය බලවත් වාචික අපහාසයකැයි සිතූ කථා නායකවරයා "කරුණාකරලා ඒ කියමන ඉල්ලා අස් කර ගන්නැ"යි කීවේය. ඇමතිවරයා තමා කී දේ ඉල්ලා අස් කර ගනිමින් "මෙතන ඉන්න භාගයක් බූරුවො නෙමේ" යැයි කීවේය.

වාචික අවයව

වචන හා සම්බන්ධ අවයව. භාෂාවේ ශබ්ද උච්චාරණය කිරීමට උපකාර වන තොල්, දිව, තල්ල, රසදිව හා උගුර යනාදිය වාචික අවයව සේ සැලකේ. මේ අවයව ඉංගිරිසියෙන් හැඳින්වෙන්නේ 'organs of speech' යනුවෙනි.

වාචසික

වචනය හා සම්බන්ධ. වචනයෙන් සිදු වන හෝ වචනයෙන් කියන ලද සියල්ල 'වාචසික' ය. මිනිසාට ඇති හැම ප්‍රශ්නයක් ම 'කායික''මානසික' හෝ 'වාචසික' ය.

වාචස්පති

වචනයට අධිපති හෝ වාගීශ්වර. ෂඩ්භාෂා පරමේශ්වර වූ තොටගමුවේ රාහුල ස්වාමීන්ද්‍රයෝ වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන් ම 'වාචස්පති' වූහ. බෘහස්පති හෙවත් වෘහස්පති නම් දෙවියා ද වචන පිළිබඳ විශාරදයෙකු සේ සැලකේ. දෙවියන්ගේ ද පුරෝහිතයා වන ඔහු 'සුර ගුරු' සේ පිළිගැනේ.

වාච්‍ය සන්නිවේදනය

වචනයෙන් කෙරෙන සන්නිවේදනය 'වාච්‍ය සන්නිවේදනය' යි.

එය ඉංගිරිසියෙන් හැඳින්වෙන්නේ 'verbal communication' යනුවෙනි. එසේ නොවන සන්නිවේදනය 'අවාච්‍ය සන්නිවේදනය' (non-verbal communication) නම් වෙයි. එනම් වචන භාවිත නොකොට අංග චලනයෙන් අදහස් ප්‍රකාශ කිරීම යි.

වාච්‍යාර්ථය

වචනයක මුල් තේරුම හෝ කෝෂාර්ථය. එය ඉංගිරිසියෙන් හැඳින්වෙන්නේ 'literal meaning' යනුවෙනි. 'පන්දංකාරයා' යන පදයේ වාච්‍යාර්ථයෙන් හැඟවෙන්නේ පෙරහැරක පන්දම් ගෙන යන පුද්ගලයා යි. එහෙත් ඒ වාච්‍යාර්ථය ඉක්මවූ අර්ථයක් ද ඒ පදයට ඇත. එනම් වාසි බලා කිසිවෙකුට වහල්කම් කරන්නා ය. මෙවැනි පන්දංකාරයන් වැඩි පුරම හමු වන්නේ දේශපාලන භූමියෙහි ය. වාච්‍යාර්ථය ඉක්මවූ මේ අර්ථය 'රූඪි අර්ථය'(idiomatic meaning) යනුවෙන් හැඳින්වේ.

වාචෝද්ගත

වචනයෙන් උද්ගත වන හෙවත් වචනයට නඟන ලද. පැරැන්නන් සුභාෂිතය මතක තබා ගත්තේ කට පාඩම් කිරීමෙන් හෙවත් වනපොත් කිරීමෙන් ය. එසේත් නැතහොත් වාචෝද්ගත කිරීමෙන් ය.

මහාචාර්ය [ජේ. බී. දිසානායක]

මාතෘකා