අත් අකුරු, අත් ගුණේ හා අත් ගොබය

 ඡායාරූපය:

අත් අකුරු, අත් ගුණේ හා අත් ගොබය

'අත' යන නාම පදයේ ප්‍රකෘතිය 'අත්' යන්න යි. 'අත්' යන්න පළමු පදය වශයෙන් යෙදී සැදුණු සමාස නාම පද රාශියකි. ඉන් සමහරක් අකාරාදි පිළිවෙළින් මේ ලිපියෙහි ද මීළඟ ලිපි තුනෙහි ද දැක්වේ:

අත් අකුරු - අතින් ලියන අකුරු 'අත් අකුරු' යි. කිසිවෙකුගේ අත් අකුරු බලා ශාස්ත්‍ර කීමට දන්නා අය ද සිටිති. ඇතැම් ලේඛන අත්සන් කළ යුත්තේ තමාගේ ම 'අත් අකුරින්' යැයි නීතියක් ඇත.

අත් අඩංගුව - වැරැද්දක් හෝ අපරාධයක් කළ විට එසේ කළ තැනැත්තා පොලිසිය විසින්

'අත් අඩංගුවට' ගැනේ. එසේ කරන විට අත්වලට දමන මාංචු 'අත් මාංචු' යි.

අත් අණ්ඩ - කුරුල්ලන්ගේ 'අත් තටු' හැඳින්වීමට 'අත් දණ්ඩ' යන වහර ද යෙදේ.

අත් අඬුව - කුඩා අඬුව 'අත් අඬුව' යි.

අත් ඇණය - කුරහන් ඇඹරීමට එහි අත් ගලේ ඇති මිට 'අත් ඇණය' නමි.

අත් ඇන්ද - පුටුවක වාඩි වූ විට අත් තබා ගැනීම පිණිස ඇති ලී පුවරුව 'අත් ඇන්ද' යි.

අත් උදව්ව - කිසියම් වැඩක් කරන විට තවත් කෙනෙකු ඊට දක්වන සහාය 'අත් උදව්ව' යි. එසේ කරන්නා 'අත් උදව්කාරයා' ය.

අත් උදැල්ල - කෙටි මිටක් සහිත කුඩා උදැල්ල 'අත් උදැල්ල' යි.

අත් ඔර්ලොසුව - අතේ බඳින කුඩා ඔර්ලේසුව 'අත් ඔර්ලෝසුව' යි. බිත්තියෙහි ඇත්තේ

'බිත්ති ඔර්ලෝසුව' යි.

අත්කඩය - අතේ ගෙන යන කුඩා ලේන්සුවක් වැනි රෙදි කඩ 'අත්කඩය' යි.

අත් කරත්තෙ - අතින් තල්ලු කරන කුඩා කරත්තය 'අත් කරත්තය' යි.

අත් කම් - යන්ත්‍ර සූත්‍ර නැතිව අතින් කරන කර්මාන්ත 'අත්කම්' ය. තවත් 'අත්කම්' යන්නක් 'අත්තම්' බවට හැරී ඇත. එදා ගමේ ගොවියන් කුඹුරු වැඩ කළේ කුලියට නොව 'අත්තමට' ය. ශ්‍රම හුවමාරුවකිනි.

අත් කැත්ත - ගොවියන් විසින් නිතර භාවිත කරනු ලබන කුඩා කැත්ත 'අත් කැත්ත' යි.

අත් කියත - තනි අතින් ඉරන කුඩා කියත

'අත් කියත' යි.

අත් කොට කමිසෙ - කොට අත් ඇති කමිසය

'අත් කොට කමිසය' යි.

අත් ගල - යමක් ඇඹරීමට යොදා ගන්නා ගල් දෙකින් කුඩා ගල 'අත් ගල' ය. ඊට ම 'දරු ගල' කියාත් ජන වහරෙහි යෙදේ.

අත් ගහ - කමතෙහි ගොයම් පාගන විට ගොයම් ඇවිස්සීමට යොදා ගන්නා දණ්ඩ හෙවත් ලීය

'අත් ගහ' යි. ඊට ම 'උකුණු ගහ' හා

'දැති ගොය්යාව' යන නමත් කමතෙහි දී යෙදේ.

අත් ගුණේ - යමක් ඉතා සාර්ථකව කර ගත හැකි ගුණය 'අත් ගුණය' යි. සමහර වෙද මහත්වරුන්ට මේ ගුණය ඇතැයි අසන්නට ලැබේ. ඔවුන් වතුර ටිකක් දුන්නත් ලෙඩ සුව වන බවක් රෝගීහු අදහති. ඇතැම් අම්මලාට ද අත් ගුණේ පිහිටා ඇතැයි දරුවෝ සිතති. ඔවුන් කුළුබඩු නැතිව ඉව්වත් කෑම රසවත් වන්නේ එහෙයිනි. අත් ගුණයන් නැති කෙනෙකු පැළක් සිටෙව්වත් එය හොඳින් නොවැඩෙන බව විශ්වාසයකි.

අත් ගෙඩිය - පොර පොල් පිටියෙහි දී පහර දීම පිණිස අතෙහි රඳවා ගෙන සිටින පොල් ගෙඩිය 'අත් ගෙඩිය' යි.

අත් ගොබය - අතෙහි වැළමිටෙන් ඉහළ කොටස 'අත් ගොබය' යි.

අත් තටු - කුරුල්ලන් පියාඹන්නේ ඔවුන් සතු

'අත් තටු' සලමිනි.

අත් තිරිංගය - වාහනයක් එක් තැනක නවත්වා ගෙන සිටිනු පිණිස යොදා ගන්නා ලීවරය

'අත් තිරිංගය' යි.

අත් තුවක්කුව - අතේ ගෙන යන කුඩා තුවක්කුව 'අත් තුවක්කුව' යි.

අත් තෙල් - පොල් කිරි උණු කිරීමෙන් ගෙවල්වල අතින් හිඳ ගන්නා පොල් තෙල් විශේෂය

'අත් තෙල්'ය.

අත් දණ්ඩ - අතේ මැණික්කටුව හා වැළමිට අතර ඇති කොටස 'අත් දණ්ඩ' යි.

මහාචාර්ය [ජේ. බී. දිසානායක]

මාතෘකා