සොල්සෙනිට්සින්ගේ මතක කෘතියක ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයක් එයි

 ඡායාරූපය:

සොල්සෙනිට්සින්ගේ මතක කෘතියක ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයක් එයි

නොබෙල් ත්‍යාගලාභී රුසියානු ලේඛක ඇලෙක්සැන්ඩර් සොල්සෙනිට්සින් රචනා කළ මතක සටහන් කෘතියක මුල්ම ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය ‘බිට්වීන් ටූ මිල්ස්ටෝන්ස්, බුක් 1: ස්කෙචස් ඔෆ් එක්සයිල්, 1974-1978’ (Between Two Millstones, Book 1: Sketches of Exile, 1974-1978) නමින් පසුගියදා ප්‍රකාශයට පත් වුණා. පසුගිය දෙසැම්බර් 11 වැනිදාට යෙදී තිබුණු සොල්සෙනිට්සින් ජන්ම ශත සංවත්සරය නිමිත්තෙන් මේ කෘතිය පළ කරනු ලැබුවේ නෝට්‍ර ඩෑම් විශ්වවිද්‍යාල මුද්‍රණාලය විසින්. සොල්සෙනිට්සින් වසර 20ක් පුරා බටහිර රටක පිටුවහල් දිවියක් ගත කරමින් සිටියදී ලද අත්දැකීම් පාදක කරගනිමින් රචනා කර ඇති මෙය කාණ්ඩ දෙකකින් යුත් මතක සටහන් කෘතියක් වන අතර, සිය මාතෘභූමියෙන් දුරස්ථව සිටියදී විඳි ළතැවුල් සහගත හැඟීම් මෙන්ම ඔහු සහ බටහිර සමාජය අතර පැවැති අනවබෝධය යන කරුණු එයට ඇතුළත්ව තිබෙනවා. ඔහු පිළිබඳ අප්‍රකට තොරතුරු රැසක් මින් පාඨකයා දැනගැනීමේ අවස්ථාව ලබාවි.

ජෝන් ඩන්ගේ කාව්‍ය අත්පිටපතක් හමු වේ

ඉංග්‍රීසි බසින් විශිෂ්ට කාව්‍ය නිර්මාණ රැසක් රචනා කරමින්, 17 වැනි සියවසට අයත් කවියකු සහ ලේඛකයකු ලෙස පිළිගැනීමට පාත්‍රව සිටි ජෝන් ඩන් රචනා කළ කාව්‍ය නිර්මාණ සහිත අප්‍රකට අත්පිටපතක් එංගලන්තයේ ගම්බද ප්‍රදේශයක පිහිටි නිවෙසක තිබී පසුගියදා හමු වුණා. තවත් ලිපිලේඛන රැසක් සමඟ පෙට්ටියක බහා තිබී හමු වූ මෙය වසර 400ක් පමණ පැරණි අත්පිටපතක් බව අනාවරණය වී තිබෙනවා. ජෝන් ඩන්ගේ කාව්‍ය නිර්මාණ ඇතුළත් විශාලතම අත්පිටපත විය හැකි යැයි අනුමාන කෙරෙන මෙය ස්ටර්ලිං පවුම් 200,000 කට අධික වටිනාකමකින් යුතු යැයි පැවසෙනවා. මේ අත්පිටපත ජෝන් ඩන් ජීවත්ව සිටි කාලය තුළදීම මුද්‍රණය සඳහා සකසන ලද්දක් බවද පෙනී ගොස් තිබෙනවා. තමන් රචනා කළ නිර්මාණ මුද්‍රණය කිරීමට උනන්දුවක් නොදැක්වූ කවියකු ලෙස සැලකෙන ජෝන් ඩන් මේ අත්පිටපත කෘතියක් ලෙස පළ කිරීමට පියවර ගෙන නැහැ. ඔහුගේ සෙසු බොහෝ අත්පිටපත් මෙන්ම මෙයද අප්‍රකාශිතව පැවතීමට එය හේතුවක් වන්නට ඇතැයි සැලකෙනවා.

පාකිස්තාන ලේඛිකා ෆහ්මිදා රියාස් මෙලොවින් සමුගනී

ඉන්දියානු සම්භවයක් සහිත පාකිස්තාන ජාතික කිවිඳියක, නවකතා රචිකාවක සහ පරිවර්තිකාවක මෙන්ම මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිනියකද වූ ෆහ්මිදා රියාස් පසුගියදා මෙලොවින් සමු ගත්තා. පාකිස්තාන සාහිත්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ කැපීපෙනෙන චරිතයක් ලෙස පිළිගැනීමට පාත්‍රව සිටි ඇය මියයන විට 73 හැවිරිදි වියේ පසුවුණා. කාව්‍ය නිර්මාණ සහ ප්‍රබන්ධ සාහිත්‍ය කෘති ගණනාවක් ලියා පළ කළ ඇය ප්‍රකාශිකාවක් ලෙසද කටයුතු කළා. ඇය ඇල්බේනියානු ලේඛක ඉස්මයිල් කාදරේගේ කෘති සහ රූමිගේ සුෆි කාව්‍ය නිර්මාණද උර්දු බසට පරිවර්තනය කර තිබෙනවා. කලක් රේඩියෝ පාකිස්තාන් ගුවන්විදුලි සේවය සහ බී.බී.සී. උර්දු සේවය සමඟද එක්ව කටයුතු කළ ඇය හිටපු ඒකාධිපති හමුදා පාලක ජෙනරල් සියා උල් හක් පාලන සමයේදී පාකිස්තානය අත්හැරගිය අතර වසර හතකට ආසන්න කාලයක් ඉන්දියාවේ ස්වයං පිටුවහල් දිවියක් ගත කළා.

වොලේ සොයින්කා සාහිත්‍ය ත්‍යාගය උගන්ඩානු ලේඛිකාවකට

අප්‍රිකානු කලාපයේ ලේඛක ලේඛිකාවන් විසින් රචනා කරනු ලබන විශිෂ්ටතම සාහිත්‍ය කෘති උදෙසා වසර දෙකකට වරක් බැගින් පිරිනැමෙන වොලේ සොයින්කා සාහිත්‍ය ත්‍යාගය ප්‍රථම වරට උගන්ඩානු ලේඛිකාවකට හිමි වී තිබෙනවා. උගන්ඩානු ලේඛිකාවක සහ කිවිඳියක වන හැරියට් ඇනීනා පසුගියදා මේ ත්‍යාගය හිමි කරගත්තේ ඇය රචනා කළ ‘එ නේෂන් ඉන් ලේබර්’ (A Nation in Labour) නමැති කාව්‍ය සංග්‍රහය සඳහායි. ප්‍රථම වරට 2015 වසරේදී ප්‍රකාශයට පත්වූ ඒ කෘතියට යුද්ධයේ බලපෑමට හසුව පැවති උතුරු උගන්ඩාවේ කුඩා දැරියක ලෙස ඇය ලද අත්දැකීම් පාදක වී තිබෙනවා. ඇයත් සමඟ මහාචාර්ය තනුරෙ ඔජයිඬේ නමැති නයිජීරියානු කවියකුද මෙවර වොලේ සොයින්කා සාහිත්‍ය ත්‍යාගයට හිමිකම් ලබා තිබෙනවා. ඒ ඔහු රචනා කළ ‘සෝන්ග්ස් ඔෆ් මයිසෙල්ෆ්’ (Songs of Myself) නමැති කාව්‍ය සංග්‍රහය සඳහායි. අප්‍රිකාවේ ප්‍රථම නොබෙල් සාහිත්‍ය සම්මානලාභියා වන වොලේ සොයින්කාට ගෞරවය පිරිනැමීම අරමුණු කරගනිමින් ලුමිනා පදනම මඟින් 2005 වසරේදී අරඹන ලද මේ සාහිත්‍ය ත්‍යාගය සඳහා මෙවර අප්‍රිකාවේ රටවල් 11කින් කෘතීන් 110ක් ඉදිරිපත් කර තිබුණා. ඒ සියලු කෘතීන් අතරින් මෙවර ත්‍යාගය සඳහා කාව්‍ය සංග්‍රහයන් දෙකක් තෝරාගනු ලැබීම විශේෂ කරුණක්.

 

‘යුලිසීස්’ ලියද්දී ජොයිස් පැළැඳ සිටි උපැස් යුවළ වෙන්දේසියට

ලෝ ප්‍රකට සාහිත්‍ය කෘතියක් වන ‘යුලිසීස්’ රචනා කරන විට ජේම්ස් ජොයිස් පැළැඳ සිටි උපැස් යුවළ පසුගියදා ඩුබ්ලින් නුවර පැවැති වෙන්දේසියකට ඉදිරිපත් කර තිබුණා. එය වෙන්දේසිය සඳහා ලබාගෙන ඇත්තේ ජොයිස්ගේ මිත්‍රයකු වූ තෝමස් පග් සතුව පැවැති පැරණි බඩුභාණ්ඩ එකතුවකින්. ජොයිස් විසින් මේ උපැස් යුවළ සිය මිතුරාට තිළිණ කරන්නට ඇතැයි අනුමාන කෙරෙනවා. තරුණ වියේ සිටම අක්ෂි ආබාධයකින් පෙළී ඇති ජොයිස් කාලයක් තිස්සේ උපැස් පැළැඳීමට හුරුව සිටි බව ඔහු ගැන රචනා වී ඇති චරිතාපදානවල පවා සඳහන්ව තිබෙනවා. මේ අක්ෂි ආබාධය නිසා ඔහුගේ ඇතැම් ලේඛන කටයුතු සඳහා බාධා එල්ල වූ අවස්ථාද තිබී ඇති අතර, නූතනවාදී නවකතාවක් වූ ‘යුලිසීස්’ රචනා කරන විටද ඔහු මේ ගැටලුවට මුහුණ පා ඇතැයි කියැවෙනවා. සිය අක්ෂි ආබාධය නිසා ඇති වූ අපහසුතාවන් මැඩගෙන ඔහු රචනා කළ ‘යුලිසීස්’ කෘතිය 1918 සිට 1920 දෙසැම්බර් දක්වා වූ කාලපරිච්ඡේදය තුළදී ‘ද ලිට්ල් රිවීව්’ (The Little Review) නමැති ඇමෙරිකානු සඟරාවේ කොටස් වශයෙන් පළ වුණා. ජොයිස්ගේ 40 වැනි උපන්දිනය යෙදී තිබුණු 1922 වසරේ පෙබරවාරි 02 වැනිදා සිල්වියා බීච් විසින් එය මුද්‍රිත කෘතියක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලැබුවා.

[මේනුක විතාන]
 

මාතෘකා